Policja może nas zatrzymać do rutynowej kontroli albo dlatego, że naruszyliśmy przepisy. Jak powinni wtedy zachować się: kierowca, pasażer i policjant?

 

Stosowanie się do poleceń i sygnałów oraz wskazówek wydawanych przez policjanta to jeden z podstawowych obowiązków uczestników ruchu. Niezastosowanie się do nich jest wykroczeniem, za które - zgodnie z art. 92 par. 1 kodeksu wykroczeń - grozi grzywna lub nagana.

 

Lizak, latarka, ręka

 

Sygnały wydawane przez kontrolujących mogą mieć różną postać. W warunkach dostatecznej widoczności umundurowany policjant będzie je dawał lizakiem lub ręką. Gdy widoczność jest niedostateczna - latarką z czerwonym światłem albo lizakiem ze światłem odblaskowym lub czerwonym. Policjant w cywilu ma prawo zatrzymywać kierowców wyłącznie na obszarze zabudowanym. Przy dostatecznej widoczności powinien używać lizaka, a gdy widoczność jest słaba - latarki. Nie jest natomiast prawdą, że jeśli policjant jest nie umundurowany, to powinien stać przy radiowozie.

 

Czy oznacza to, że kierowca nie musi się zatrzymywać w nocy na sygnał policjanta wydany ręką? Czy nie ma również obowiązku reagowania, jeśli droga biegnie między polami, a machający lizakiem osobnik nie ma munduru? W zasadzie tak. Jednocześnie jednak kierowca powinien jak najszybciej skontaktować się z numerem alarmowym 997 lub 112 i zawiadomić, gdzie próbowano go zatrzymać oraz podać przyczynę, dla której się nie zatrzymał.

 

Podczas kontroli ruchu policjant może też siedzieć w samochodzie jadącym przed kontrolowanym autem, na rowerze czy na koniu albo np. w helikopterze lecącym nad głowami uczestników ruchu. Polecenia policji powinny być wtedy wydawane za pomocą urządzeń sygnalizacyjnych lub świetlnych albo przez głośniki.

 

Ważne, by nakaz zatrzymania był widoczny z dostatecznej odległości, a kierujący zdążył go dostrzec i zatrzymać się bezpiecznie we wskazanym miejscu. Takie miejsce może być dodatkowo oznaczone znakiem "stój - kontrola drogowa".

 

Ręce połóż na kierownicy

 

Po zatrzymaniu auta ani kierowca, ani pasażer nie mogą wychodzić z pojazdu, a już pod żadnym pozorem samowolnie wsiadać do samochodu policji. Kierowca ma obowiązek czekać z rękami na kierownicy aż przedstawiciel władzy sam podejdzie. Policjant od razu powinien podać stopień, imię i nazwisko oraz przyczynę zatrzymania. Jeśli jest w mundurze, to na żądanie kontrolowanego musi okazać legitymację służbową, a jeśli nie ma munduru – ma to zrobić nie czekając na wezwanie. Samo mignięcie dokumentem przed oczami zatrzymanego nie wystarczy, kierowca ma prawo do odczytania numeru służbowego policjanta oraz nazwy organu, który wydał legitymację.

Jeśli policjant tego zażąda, trzeba wyłączyć silnik, włączyć światła awaryjne i wyjść z auta. Opuszczenie pojazdu policjant może nakazać również pasażerom. Zwykle z samochodu trzeba wysiąść wtedy, gdy wymagają tego względy bezpieczeństwa albo charakter kontroli, np. badanie alkomatem.

 

Weź pokwitowanie, gdy zatrzymają prawko

 

Policjant może sam usiąść za kierownicą zatrzymanego auta, gdy jest to niezbędne. Np. dla sprawdzenia stanu technicznego pojazdu (zwłaszcza skuteczności działania hamulców) czy  sprowadzenia pojazdu, którym kierowała osoba „na podwójnym gazie”.

Podczas kontroli podajemy policjantowi dokumenty, których zażąda. Zwykle są to prawo jazdy, dowód rejestracyjny oraz polisa OC.

Jeżeli dochodzi do zatrzymania prawa jazdy, policjant ma obowiązek wydać pokwitowanie. Na otrzymanym dokumencie może się jednocześnie znaleźć skierowanie pojazdu na dodatkowe badania techniczne, jeśli policja przypuszcza, że auto zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania ochrony środowiska.

 

Tylko nie panikuj

 

Może się zdarzyć, że na „naszej” drodze policja prowadzi pościg, szuka przestępców lub skradzionych pojazdów. Zatrzymując pojazd w takiej sytuacji, policjanci nie muszą się przedstawiać ani legitymować. Za to zatrzymany powinien zachować spokój i wykonywać bez szemrania wszystkie polecenia. Po otrzymaniu nakazu opuszczenia samochodu kierowca i pasażer będą musieli stanąć w rozkroku i oprzeć ręce na dachu (boku) pojazdu, a nawet położyć się w obrębie pasa drogowego twarzą do ziemi. Trzeba być przygotowanym na to, że w razie jakichkolwiek gwałtownych ruchów, policjanci mogą wyciągnąć broń.

 

Warto pamiętać, że niektóre czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego mogą wykonywać również upoważnieni do tego strażnicy straży gminnych (miejskich), strażnicy leśni i funkcjonariusze Straży Parku. Oni jednak zawsze muszą być umundurowani.

 

Ucieczki surowo karane

 

Niezatrzymanie się do kontroli mimo wyraźnych sygnałów jest interpretowane jednoznacznie: kierowca ma coś na sumieniu. Potwierdzają to statystyki - do ucieczek najczęściej dochodzi wówczas, gdy kierowcy są pod wpływem alkoholu, jadą kradzionym samochodem bądź nie mają uprawnień do kierowania nim.

 

Gdy samochód nie zatrzyma się do kontroli, policjanci najczęściej rozpoczynają pościg. Jego konsekwencje mogą być rozmaite. Kara minimalna - jeśli kierowca w porę zreflektuje się i przestanie uciekać - to zatrzymanie prawa jazdy i skierowanie sprawy do sądu grodzkiego. Ostateczna decyzja co do wysokości kary zależy oczywiście od sądu, ale w takim wypadku można liczyć na wyrozumiałość: zatrzymanie prawa jazdy jedynie na 2-3 miesiące i mandat do 1000 zł.

 

Jeśli jednak pościg będzie trwać długo, stwarzając niebezpieczeństwo w ruchu, lub, co gorsza, kierowca podczas ucieczki spowoduje wypadek, to konsekwencje będą znacznie poważniejsze. Sąd może zabrać mu prawo jazdy nawet na kilka lat i zasądzić mandat w wysokości kilku tysięcy zł. Ewentualne uszkodzenia mienia prowadzący auto będzie musiał pokryć z własnej kieszeni - żaden ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania, jeżeli kierowca zniszczył samochód w trakcie ucieczki przed policją. Gdy dojdzie do wypadku, w którym ktoś zostanie ranny, sąd może zmienić kwalifikację czynu z wykroczenia na przestępstwo. Wówczas trzeba się liczyć nawet z karą pozbawienia wolności.

 

Warto wiedzieć, że w razie niezatrzymania się pojazdu do kontroli drogowej, gdy ucieczka stanowi poważne zagrożenie dla innych uczestników ruchu bądź osób postronnych, policjanci mogą użyć broni.